Een cilindrische afwijking of astigmatisme is een krommingsfout van het hoornvlies, dat onregelmatig van vorm is.
Het hoornvlies heeft niet de vorm van een bol, maar van een rugbybal. Het is in de ene richting sterker gekromd dan in de andere.
Astigmatisme kan op zichzelf of in combinatie met bij- of verziendheid voorkomen. Mensen met een cilindrische afwijking zien wazig of een in één richting vervormd, opgerekt beeld. Astigmatisme is een veel voorkomende afwijking van het gezichtsvermogen. Astigmatisme kan in combinatie met een positieve of negatieve sferische lens (bril of contactlenzen) prima worden gecorrigeerd. De praktijk leert echter dat mensen door de jaren heen gewend zijn geraakt aan het vertekende beeld. Bij het kijken door cilindrische correctieglazen wordt het juiste beeld aanvankelijk soms als vertekend evaren. Na een gewenningsperiode verdwijnt die vertekening en ziet men weer volledig scherp.